Whatsapp meselesi. Güvende değil miyiz?

4 Ocak 2021 tarihi itibarıyla Whatsapp gizlilik sözleşmesinde değişikliğe gideceğini duyurdu. Haliyle Whatsapp uygulamasını kullanan ve kullanmak zorunda olan birçok kullanıcı bu sözleşmeyi mecburi olarak kabul etmek zorunda kaldı. Yeni sözleşme ile birlikte kullanıcı verilerine dair yapılan değişiklikler çok ciddi bir kesimin hatta siyasetçilerin bile gündemi haline geldi. Peki neydi bu kadar tepki çeken değişiklikler, gerçekten bu kadar tepki göstermeye gerek var mıydı?

Yapılan değişiklikler ile birlikte kullanıcıların izni olmadan; konum, mesajlar, kişi kayıtları, telefon görüşmeleri gibi bilgilerinin toplandığına dair iddialar ortaya atılmış durumda ve internetin muhteşem paylaşım hızıyla doğru orantılı çok ciddi bir bilgi kirliliği söz konusu.

Whatsapp gizlilik ilkelerine yakından bakalım

Whatsapp, telegram, signal fark etmeksizin telefon numaranız ve isim soy isim gibi bilgilerinizi zaten kayıt anında paylaşmak zorundasınız. 

En önemli konulardan bir tanesi Mesajlar. Mesajların erişilebilir olacağından ve mesajlar üzerinden çeşitli yaptırımlar ile karşı karşıya kalacağını düşünen birçok Whatsapp kullanıcısı için odak noktalarından bir tanesi. Ancak durum sanıldığı gibi değil ve hiçbir zaman da öyle olmadı. Whatsapp gizlilik sözleşmesinde açıkça belirtildiği üzere; Whatsapp kişisel arasındaki mesajların hiçbirini kendi sunucularında belirli durumlar dışında saklamaz. Belirli durumlar dışında olarak nitelendirilen durumlar, Whatsapp servislerinde oluşan yoğunluk, sunuculardaki arıza gibi durumlardır. Bu koşullar altında saklansa da, bu mesajlar kişiler arasında hali hazırda şifreli iletildiği için deşifre edilmesi imkansızdır. Kaldı ki deşifre edilebilir olsa dahi, gönderilen katrilyonlarca mesaj arasından sizin mesajlarınızın seçilip incelenmesi söz konusu değildir. Whatsapp mesajlarının mahkeme kayıtlarına delil olarak geçirilmesi bile, sadece taraflar arasında mümkündür. 3. şahıslar, kendisinin dahil olmadığı Whatsapp konuşmalarını delil olarak kullanamaz.

Kullanım ve Kayıt Bilgileri: Whatsapp kullanım ve kayıt bilgileri, cep telefonlarınıza yüklediğiniz 10 uygulamanın 9'unda takip edilmektedir. Hangi saatler arasında yoğun mesaj alışverişinizin olduğu, kaç adet gruba girdiğiniz, aylık kaç adet görüntülü veya sesli arama yaptığınız gibi detaylı istatistikler uygulama üreticileri tarafından izlenip, toplanır. Peki bu bilgiler ne için var? Bu bilgiler uygulama üreticileri tarafından istatistik ve pazarlama amacıyla toplanır. Bugün Whatsapp Business uygulamasının pazarlamasını yaparken, aylık 30000 kişinin 12 saat aktif kullandığı bir uygulamayız argümanını kullanırken bu verileri baz alır (Rakamlar örnek amacıyla oluşturulmuştur). 

Cihaz ve Bağlantı Bilgileri, Konum Bilgileri, Çerezler: Bu bilgiler artık kişiye özel bir hal olmaktan çıkalı çok uzun zaman oldu. Ne zaman nerede olduğumuzun verileri, akıllı telefon kullanmaya başladığımızdan beri mevcut. Örnek bir uygulama vermek gerekirse; bir alışveriş merkezinin kapısından içeri girdiğinizde veya yakınından geçtiğinizde cep telefonunuza gelen mesajlar örnek gösterilebilir. Peki bu sistem nasıl işliyor? Cep telefonu operatörlerininde Cihaz ve Bağlantı Bilgileri, Konum Bilgileri, Çerezler gibi verilere erişebildiği aşikar. Siz belirlenen konuma (AVM, Market vb) eriştiğinizde otomatik olarak sizlere sms geliyor olması tesadüf olabilir mi?

Tek suçlu Whatsapp mı?

Whatsapp uygulamasının erişebildiği verileri özetleyelim;

  • Kişileriniz, rehber,
  • Cep telefonu numaranız,
  • Mesaj istatistikleriniz (Direkt konuşmalarınız değil),
  • Konum, cihaz ve çerez bilgileri,
  • Hizmet kullanımına bağlı etkileşimler (Whatsapp sesli ve görüntülü konuşmalar)
  • Profil fotoğrafı,
  • Whatsapp business bilgileri ve whatsapp business ile geçen kişilerin bilgileri.

Genel olarak Whatsapp'ın topladığı yukarıdaki verilerin neredeyse tamamı faklı uygulamalar tarafından da toplanıyor. Bunu sadece Whatsapp yapıyor sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Öncelikle herhangi bir ticari işletmenin, sizden para almadan uygulamasını veya hizmetini kullandırdığını düşünüyorsanız, ekonomi konusundan çok uzak olduğunuzu düşünebilirsiniz. Whatsapp bir ticari işletmedir ve kar etmek zorundadır. Hizmetlerinden ve uygulamasından ücretsiz yararlandığınızı düşünecek olursanız, demek ki farklı şekilde kazanç sağlıyor olmalıdır, öyle değil mi?

Bu kadar gündem olmasındaki neden bu bilgilerin toplanıyor olması mı peki? Aslında Whatsapp bu bilgileri zaten ilk günden bu yana topluyordu (2020 yılına ait gizlilik sözleşmesi: Whatsapp 2020 gizlilik sözleşmesi). Ancak; yakın geçmişte Apple'ın gizlilik yönetiminde yaptığı değişikliklerden dolayı artık üçüncü taraf uygulamaların kişisel verilere erişebilmesi sınırlandırıldı. Bunun sonucunda Facebook; kişiselleştirilmiş reklamların gösteriminin Apple cihazlarında neredeyse imkansız hale gelmesinden ötürü (Facebook reklamların bu durum ile ilişkili bildirisi: Facebook) farklı bir arayış olarakta Whatsapp'ı kullanmaya karar verdi. Bu durum sonucunda; 2020 yılı üçüncü çeyrek reklam gelirleri 21 milyon dolar olan bir firmanın bu gelirlerden feragat etmemesi için verilerin Whatsapp üzerinden çekilmesine karar verdiği bilgisine açıkça erişebiliriz (Statista Facebook Reklam Gelirleri).

Peki diğer uygulamalar masum mu?

Dünyanın en çok kullanılan 10 uygulamasına bakalım;

  • Facebook (Facebook Inc)
  • Twitter,
  • Whatsapp (Facebook Inc),
  • Shazam,
  • Evernote,
  • Messenger (Facebook Inc),
  • Instagram (Facebook Inc),
  • Snapchat,
  • Spotify,
  • Youtube.

Facebook Inc grubunun gizlilik sözleşmelerine girmeyeceğim (hepsi hemen hemen aynı - yani farklı bir deyişle, Whatsapp'ın topladığı verileri bu uygulamalar ile de topluyor) ancak; diğer uygulamaların gizlilik sözleşmelerine baktığınızda hemen hemen aynı verilerin toplandığına dair bilgileri görebilirsiniz. 

Yukarıdaki sözleşmeleri lütfen tek tek inceleyin. Aralarında tek masum uygulama Evernote. Kendilerinin de iddia ettiği gibi "big data" firması olmadıklarını açıkça paylaşıyorlar. Diğer tüm uygulamaların sözleşmelerinde; cihaz bilgileriniz, resimleriniz, konum bilgileriniz, çerezler gibi Whatsapp ile çok yakın verilerin toplandığını görebilirsiniz.

Peki olayı mesajlaşma uygulamalarına indirecek olursak Telegram, Signal uygulamalarının gizlilik sözleşmeleri farklı mı? İnceleyelim;

Bu popüler mesajlaşma uygulamalarının gizlilik sözleşmelerini yukarıya bırakıyorum. Detaylıca inceleyebilirsiniz. Hızlıca karşılaştırma yaptığınızda; whatsapp mesajları depolamazken, Telegram sürekli erişilebilir olmanız için şifreli olarak sunucularında saklıyor. Signal da tıpkı Whatsapp gibi mesajları saklamıyor. Diğer verilerin toplanması konusunda Whatsapp diğerlerinden açık ara önde, ancak toplanmayan verileri zaten yukarıda geçen diğer uygulamalar ve cep telefonu operatörleri vasıtasıyla paylaşmıyor muyuz sorgulamak gerekiyor.

Tinder, Hot or Not, Match gibi flört uygulamalarının size sadece arkadaş bulmak için can atan bir grup yazılımcı tarafından kontrol edildiğini mi düşünüyor sunuz? Cep telefonlarımıza yüklediğimiz onlarca uygulamanın gizlilik sözleşmelerine göz atmak ister misiniz? Whatsapp onların yanında gerçekten masum kalacaktır. Küçücük bir el feneri uygulamasının ne kadar çok size dair veri topladığını görseniz, şaşırırsınız. Tiktok ve onun gibi popüler uygulamaların hangi verileri nasıl işlediğini, ne tür "big data" dünyasına yatırım yaptıklarını, kullandıkları algoritmaların arkasındaki gerçeği görmek bile istemezsiniz. Hala izlememiş olanlarınız var ise; Netflix'in "Connected" isimli belgeselinin ilk bölümünü izleyebilir. 

Sonuç

Sonuç olarak akıllı telefonları kullanmaya başlamamız ile birlikte tüm hayatımız değişti. Her an takip ediliyormuşuz hissi, konuşmalarımızdan sonra çıkan reklamlar, daha fazla alışveriş yapmamız için bilinç altı mesajları derken teknoloji çağına zaten girmedik mi? Tüm bunların sorumlusunun Whatsapp uygulamasının verilerinizi Facebook ile paylaşılması mı? Elbette hayır. Sahip olduğumuz, her an her yere götürdüğümüz cebimizdeki dünya, bütün hayatımızı çok ciddi etkiliyor. Whatsapp kullansanız da kullanmasanız da etkilemeye de devam edecek. 

{{ message }}

{{ 'Comments are closed.' | trans }}